Gedachten uitpluizen Nieuwsblog

KLAUS CONRAD 1905-1961 Waanstemming, psychose en beginnende schizofrenie

Sun, 21 Feb 2010 00:00:00 +0100

Klaus Conrad is een “great German psychiatrist’. Hij was directeur van een neurologische militair ziekenhuis en hij heeft gerapporteerd over een grote steekproef soldaten (n=107) die een beginnende schizofrenie doormaakten (1958).
Conrad beschrijft de eerste fase als verwachtingsfase “Trema” (plankenkoorts) omdat de patiënt het gevoel heeft dat er iets belangrijks staat te gebeuren. De aandacht wordt getrokken door irrelevante stimuli, gedachten en associatieve verbindingen die verontrustend en onvoorspelbaar zijn. Alles dat in de periferie van de aandacht ligt, wat erachter is, of geen deel van de huidige thematische focus, wordt ervaren als een bron van potentieel gevaar. Dat betekent dat wat nog niet opgemerkt is een een waarnemings-Gestalt de “opmerkelijkheid aanneemt nog voordat de patiënt zich er op oriënteert, nog voordat het in het centrum van de aandacht komt te staan”. Dit neemt het gehele waarnemingsveld over. De persoon schrijft de verandering niet toe aan de eigen interne staat, maar aan een proces in de wereld.
De waan treedt op als een “Aha-erlebnis” en de perplexheid lost op in verklaring die ook vaak waanrust geeft. De waan is een tweede betekenis reorganisatie van de ervaringen van de patiënt (niet zijn zelf) die het mogelijk maakt om de vreemde ervaringen in verband te brengen met een reden of betekenis. In dit aha-moment is er maar één betekenis en kan de patiënt niet meer wisselen tussen verschillende perspectieven. Bij deze apofanie blijft niet in het waarnemingsveld onaangedaan. Alles komt in het teken te staan van een allesoverheersende verdachte opmerkelijkheid. In deze fase bestaat toeval niet meer en is alles met elkaar door oorzaken verbonden en gaat de waan van extern naar de innerlijke ruimte met waanachtige lichamelijke ervaringen. De patiënt is onkritisch receptief en gevoelig en niet in staat zich los te maken van de directe ervaring. Er is sprake van gedachte-inbrenging, gedachte-uitzending en hallucinaties.
In de derde betekenis reorganisatie is er sprake van anastrofie. De patiënt is het middelpunt geworden van alles. Terwijl hij passief is, is alles in de buitenwereld van betekenis voor hem. Betrekkingswanen staan op de voorgrond. Alles wat gebeurt heeft betekenis voor de patiënt zelf.
Het werk van Conrad is nog steeds actueel en vooral voor het onderscheid tussen mensen met een at risk mental state en mensen die al psychotisch zijn.

Symptoomontwikkeling in de prodromale fase

Sat, 20 Feb 2010 00:00:00 +0100

Bij 128 opgenomen patiënten met schizofrenie is onderzocht hoe hun prodromale fase verlopen is. Daarbij werd de Early Recognition Instrument for the Restrospective Assessment of the Onset of Schizophrenia (ERIRAOS) gebruikt. Omdat de duur van de periode van problemen tot aan de eerste psychose sterk uiteen loopt, is de tijd tot aan de eerste psychose is gestandaardiseerd in z-scores. Daarmee is de tijd van de eerste symptomen tot aan de eerste psychose onderling vergelijkbaar gemaakt. De resultaten laten zien dat in bijna alle gevallen niet-specifieke symptomen vooraf gaan aan mild psychotische symptomen en/of cognitieve beperkingen, de zogenaamde basissymptomen. Daarna volgt de psychotische episode. 126 patiënten rapporteerden non-specifieke symptomen en psychotische symptomen. 80.2% rapporteerde basissymptomen en74.2% rapporteerde subklinisch psychotische symptomen. Gemiddeld traden de non-specifieke symptomen 8 jaar voor de eerste psychose op; de subklinische symptomen 3.9 jaar en de basissymptomen 3.2 jaar voor de eerste episode. DE auteurs pleiten ervoor om naast subklinische symptomen ook de basissymptomen te includeren in de hoogrisico profielen. De CAARMS meet deze basissymptomen al wel en de vraag is nu of onderzoek kan aantonen dat zijn bijdragen aan de voorspelling van een transitie naar een psychose.

F. Schultze-Lutter et al. Schiz Bull 2010, 36(1), 182-191.

Medicijnen, vroegtijdige dood en neurodegeneratie: De behoefte aan meer gerichte en lagere doses antipsychotica Weinman & Aderhold: Psychosis, 2010, 2(1), 50-69.

Sat, 30 Jan 2010 21:04:16 +0100

Weinman en Aderhold hebben een review van de wetenschappelijke literatuur gedaan naar de nadelige en voordelige effecten van het gebruik van antipsychotische medicatie. Zij vinden dat het gebruik van antipsychotica samenhangt met dood door hart- en vaatziekten, infecties, endocriene en andere stoornissen. Zij vonden enige evidentie voor neurodegeneratie vooral van de typische antipsychotica. De neurodegeneratie is minder uitgesproken bij de nieuwe atypische antipsychotica. Er is geen evidentie voor herstel (neurogenese) bij het gebruik van atypische antipsychotica. Een waarschijnlijker interpretatie is minder neurotoxiteit van de nieuwe antipsychotica.
De hogere terugval na het stoppen van medicatie is mogelijk een gevolg van hoge doseringen antipsychotische medicatie.
Somatische monitoring en het switchen van medicatie is waarschijnlijk niet in staat de lange termijn nadelige gevolgen van het gebruik te verminderen. Omdat er evidentie is dat dat veranderingen in het brein en vervroegde dood dosisafhankelijk zijn, is het voorschrijven van zo laag mogelijke doses essentieel.
De positieve effecten van antipsychotische medicijnen moeten nu afgewogen worden tegen de risico’s van gewichttoename, metabolische en cardiovasculaire stoornissen, EN OOK tegen het risico van neurodegeneratie en verminderde levensverwachting.
De noodzaak voor niet-medische psychosociale interventies wordt verder benadrukt door de bevindingen dat 40 tot 50% in een studie en tot 75% van de mensen met schizofrenie hun medicatie stoppen vanwege ernstige bijwerkingen.

Botbreuken in de adolescentie zijn geassocieerd aan schizofrenie in de volwassenheid

Wed, 27 Jan 2010 21:08:49 +0100

In Zweden hebben Luomi en collega’s een cohort van 155 mensen met schizofreniespectrum stoornis vergeleken met 620 matched controles. Zij vonden dat de schizofreniespectrum groep tot drie maal meer botbreuken had gehad in de adolescentie. Dat de breuk het probleem heeft veroorzaakt lijkt niet waarschijnlijk, want het aantal hoofdverwondingen, hersenschuddingen, beschadiging van interne organen, etc. verschilden niet. De gegevens lijken meer te wijzen in de richting van milde motorische problemen bij de mensen die het risico lopen voor een psychose. Door de motorische problemen hebben zij vaker een ongeluk met een botbreuk. Dit is de eerste studie die deze associatie heeft aangetoond.

Luoma, S., et al., Severe injuries in adolescence predict psychosis: A nested case control study of the Northern Finland 1966 Birth Cohort, Schizophr. Res. (2010), doi:10.1016/j.schres.2009.12.031

Hypnosecursus

Sun, 24 Jan 2010 08:34:14 +0100

De pendel is een bekend voorwerp dat in verband gebracht wordt met hypnose. Zoals de pendel heen en weer gaat, zo gaat ook de belangstelling voor hypnose heen en weer. Binnen de hulpverlening is er de laatste jaren aandacht geweest voor de technieken die gericht waren op het praten over problemen en oplossingen. Dit heeft heel veel opgeleverd, echter steeds weer lopen we als therapeuten aan tegen mensen die wel willen veranderen, maar waarbij het niet lukt om dit met 'cognitieve' technieken op gang te krijgen. We zien dan ook dat de technieken die meer gericht zijn op het oproepen van een interne pre-verbale reactie opnieuw in opkomst zijn. Voorbeelden zijn EMDR, Mindfulness, COMET, Contraconditioneren, Imaginaties (ST) etc. Veelal zijn dit technieken uit de oude doos. Het mooie is dat toen deze technieken 'vroeger' gebruikt werden, ze niet konden bogen op een heldere theoretische context. Wel was er een schat aan ervaringen over de werkzaamheid en het 'hoe en wat' van deze technieken.
Binnen deze hypnose cursus willen we jullie laten kennismaken met de basistechnieken uit de hypnose en samen met jullie onderzoeken, uitpluizen, spelen, hoe deze technieken anno nu mogelijk een plaats kunnen vinden in je werkwijze. We vragen van de deelnemers een grote inzet. Bijvoorbeeld presentaties over hoe je bepaalde hypnose technieken in je huidige werk kunt gebruiken en hoe ze passen in je therapeutische achtergrond. Hierbij gaat het erom dat we met elkaar nieuwe frisse wegen proberen te ontdekken om onze cliënten te kunnen helpen.
Ter compensatie van deze inzet bieden we een 'goedkope' cursus aan. De preciese kosten zijn nog niet bekend, dat hangt van een aantal nog uit te zoeken dingen af. Schatting: kosten A-opl is bij 14 deelnemers € 600 + € 155 = € 755,- Bij 12 deelnemers € 700 + € 155,- = € 855,- Dit exclusief literatuur en eten.
De cursus staat alleen open voor psychologen en psychiaters (artsen). Andere geïnteresseerden kunnen wel contact opnemen met ons.
Accreditatie
Deze cursus zal erkend worden door de NVVH (Nederlandse Vereniging voor hypnose) als A-opleiding. Zie voor verder informatie over de NVVH en het traject tot volledig lidmaatschap: www.NVVH.com
Over andere accreditatie zijn we nog bezig na te denken.
De cursus zal plaatsvinden in Rotterdam op woensdagmiddag en avond (richttijd 15 uur – 22 uur).
Bavo Europoort, Hoofdkantoor
Prins Constantijnweg 48 – 54
3066 TA Rotterdam

1 10 feb
2 17 feb
3 17 mrt
4 21 april
5 19 mei
6 16 juni
7 15 sept
8 30 juni (reserve bijeenkomst)

Docenten: Joost Baas en Daan Jonker
Informatie: joostbaas@mac.com