Nieuwsbrief 13
1 december 2005
Redactioneel
Nog geen abonnement op deze nieuwsbrief? Meld je aan bij www.gedachtenuitpluizen.nl Registreren is gratis. Als u de nieuwsbrief als documentfile ontvangt kunt u de links volgen door de Ctrl toets ingedrukt te houden en de link aan te klikken.
Dopamine en psychose
Shitji Kapur en anderen beschrijven hoe een dopamine ontregeling kan leiden tot een psychose en hoe antipsychotische medicijnen dat symptoom kunnen terugdringen (Kapur, S. et al., 2005). Daarbij proberen zij biologische, fenomenologische en farmacologische modellen aan elkaar te koppelen in een model van de psychose. Dit model staat weergegevn in de onderstaande figuur.
Dopamine speelt een belangrijke rol bij beloningsleren en maakt stimuli motivationeel opvallend. Hierdoor worden stimuli die samengaan met beloningen aandachtstrekkers. Deze associaties worden in het geheugen vastgelegd en zullen toekomstig doelgericht gedrag gaan bepalen. Normaal gesproken zijn het uiterlijke stimuli ofwel context variabelen die de dopamine spiegel in de hersenen verhogen. Bij schizofrenie leiden een aantal genetische en omgeving variabelen er toe dat het dopamine systeem ontregelt (zie figuur stap 1).
Het dopamine systeem gaat vuren en laat dopamine vrijkomen onafhankelijk van de context (stap 2). Het dopamine systeem dat normaal gesproken volgt op veranderingen, gaat nu zelf ‘nieuwigheid’, en ‘opvallende stimuli’ creëren. Zo gebeurt het dat triviale stimuli in het centrum van de aandacht komen en om betekenisgeving gaan schreeuwen. “Ik werd me bewuster van mijn omgeving...mijn zintuigen werden aangescherpt...mijn aandacht werd getrokken door kleine details om mij heen…licht en geluid kregen een helderheid die ik nooit eerder ervaren had…mij vielen zaken op, die mij nooit eerder waren opgevallen” (stap 3).
Er volgt een opeenstapeling van opvallende waarnemingen en nieuwigheden zonder dat de patiënt deze kan begrijpen. Het gevoel perplex te zijn, de verwaaring en de wisselingen in stemming en gedrag leiden tot een verklaren van wat er aan de hand is. Dit proces kristalliseert uiteindelijk uit in een waanverklaring voor wat er gaande is. Wanen zijn de top-down cognitieve verklaringen van de primair psychotische ervaringen, die het ontregelde dopamine systeem (bottom-up) veroorzaakt (stap4). Wanen zijn bepaald door de cultuur en de persoonlijke geschiedenis van de patiënt. Een eenmaal gevormde waan gaat daarna het gedrag bepalen (stap 5).
Antipsychotische medicijnen blokkeren het bottom-up proces van de aberrante ervaringen; niet de inhoud van de verklarende waan (stap 6). Omdat de voortgang van vreemde ervaringen gestopt wordt, wordt mogelijk gevolgd door een proces van psychologische oplossing van de waan (stap 8). Bij mensen waarbij dit niet plaats vindt kan cognitieve gedragstherapie helpen de waanverklaring te relativeren en mogelijk te verwerpen. Antipsychotische medicijnen discrimineren niet. Zij drukken alle motivationele opvallendheid weg en ook andere zaken worden daardoor vervlakt. Dit verklaart waarom patiënten een dysfore stemming associeren met antipsychotische medicijnen en dit kan een reden zijn te stoppen (stap 9). Dezelfde waanverklaringen worden dan weer gevuld met vreemde ervaringen en zo komt het dat een recidief meestal precies dezelfde waanopvattingen betreft.
De internet link van het artikel staat hieronder. De link kan gevolgd worden door de control toets in te drukken en op de link te klikken.
Stuur deze nieuwsbrief door naar mogelijk geïnteresseerde anderen (Forward)
Bedankt.
Referentie
Kapur, S., Mizrahi, R., Li, M., 2005. From dopamine to salience to psychosis-linking biology, pharmacology and phenomenology of psychosis. Schizophr Res, 79, 59-68.