Nieuwsbrief 14

Kerstmis 2005

Redactioneel

Nog geen abonnement op deze nieuwsbrief? Meld je aan bij www.gedachtenuitpluizen.nl Registreren is gratis. Als u de nieuwsbrief als documentfile ontvangt kunt u de links volgen door de Ctrl toets ingedrukt te houden en de link aan te klikken.

Twee vormen van betrekkingswanen

Betrekkingswanen komen heel veel voor, maar er is eigenlijk nog maar weinig onderzoek naar gedaan. Toch heeft tweederde van de schizofrenie patiënten betrekkingswanen. Een mogelijke reden voor het geringe onderzoek is het idee dat betrekkingswanen altijd onderdeel uitmaken van achtervolgingswanen. Dit blijkt uit een kleine studie met 57 patiënten niet het geval te zijn. Betrekkingswanen zijn samengesteld uit twee goed te onderscheiden vormen, namelijk observatie betrekkingswanen en communicatie betrekkingswanen (Startup, M. and Startup, S., 2005). Beoordelaars deelden betrekkingswanen in zeven vormen in, namelijk of de patiënt geloofde dat de informatie gecommuniceerd werd op de volgende wijzen: (1) verbaal (hint, dubbele betekenis), (2) non-verbaal (gebaren, blikken, kleding), (3) media (TV, radio, tijdschriften), (4) dieren, (5) levenloze objecten (knipperende lampjes, machine geluiden, plaatsing van voorwerpen), (6) roddelen (verspreiden van geruchten), (7) surveillance (volgen en in de gaten houden). De beide beoordelaars konden met grote betrouwbaarheid de verschillende betrekkingwanen classificeren. Factor analyse leverde twee factoren op: een factor communicatie betrekkingswanen (verbaal, non-verbaal, media, levenloze objecten) en een factor observatie betrekkingswanen (roddel, surveillance). Alleen deze laatste vorm van betrekkingswanen was geassocieerd met achtervolgingswanen. Achtervolgingswanen kenmerken zich dus door de waan dat anderen kwaad beramen, hypervigilantie bij het scannen van de omgeving op gevaar, snelle en weinig accurate oordeelsvorming (jumping to conclusions), vermijdingsgedrag en observatie betrekkingswanen.

De communicatie betrekkingswanen staan hier los van en zijn veel minder geassocieerd aan psychopathologie. De waan dat voorwerpen en situatie met opzet zo zijn gearrangeerd, is geassocieerd met passiviteitervaringen en grandiositeit.

Stuur deze nieuwsbrief door naar mogelijk geïnteresseerde anderen (Forward)

Bedankt.

Inzicht en compliance met een korte vorm van cognitieve gedragstherapie

Een handleiding is ontwikkeld voor een vorm van cognitieve gedragstherapie die inzicht in schizofrenie moet bevorderen. De handleiding volgt een semi-gestructureerde aanpak, terwijl de behandelplannen geïndividualiseerd werden. De sessies behandelden de ‘engagement’, het ontwikkelen van verklaringen voor symptomen, het uitzoeken van de diagnose schizofrenie, symptoom management strategieën, medicatietrouw bevordering, disfunctionele attitudes, en relaps preventie (Rathod, S. et al., 2005). Uit zes deelnemende instellingen stroomden 422 patiënten in de studie in. 257 kregen de experimentele behandeling en 165 kregen ‘Treatment as usual’. De cognitieve gedragstherapie groep verbeterde in ‘inzicht in compliance’ en ‘inzicht in het herlabelen van symptomen als pathologisch’ vergeleken met de controlegroep. De groep met meer inzicht werd echter ook depressief. De 'Afrikaans-Caribische' en de 'Zwart-Afrikaanse' subgroepen vertoonden meer uitval uit de studie en de 'Zwart-Caribische' groep vertoonde minder inzicht. Het ontbreekt in de studie dat niet beoordeeld is of de verbeterde inzicht ook tot daadwerkelijke verbeterde medicatie inname heeft geleid en of ook daadwerkelijk het aantal relapsen verminderd is.

Verminderde emotionaliteit en sociaal functioneren

Affectvervlakking is een lastig concept. De leek denkt dat de patiënt geen emoties meer ervaart. Nader onderzoek heeft getoond dat deze patiënten zelfs meer activiteit vertonen in de hersengebieden die met emotie te maken hebben, maar dat zij geen expressie kunnen geven aan de emoties door mimiek en gebaar. Cohen en anderen gaan nader in op de verbaden tussen zelfgerapporteerde verminderde emotie (ZVE), sociaal functioneren, fysieke en sociale anhedonie, negatieve en deficit symptomen (Cohen, A.S. et al., 2005). 73 patiënten uit state hospitals (dit zijn de allerziekste patiënten) zijn onderzocht . De bevindingen zijn weer ingewikkeld. Patiënten met ZVE functioneerden sociaal minder goed, maar hadden gelijke niveaus van fysieke en sociale anhedonie, en significant minder negatieve en deficit symptomen. Voorts was er een substantieel verschil in ZVE en de beoordelingen van andere getrainde observatoren. Hoe zit dat? Het lijkt paradoxaal dat de 14% patiënten met ZVE even gezond of gezonder waren dan andere patiënten in de meeste opzichten, maar toch slechter sociaal functioneerden. De enige plausibele verklaring die de onderzoekers noemen is dat het een artefact is van de restrictieve ziekenhuisregimes in state hospitals. De gezondere patiënten passen zich mogelijk moeilijker aan het ziekenhuis regime aan. Zij vonden dat de patiënten met ZVE zich meer terugtrekken uit de activiteiten op de afdeling en zich emotioneel terug te trekken uit de contacten met medepatiënten, terwijl hun levensvaardigheden en werkvaardigheden gelijk waren aan die van anderen. De zaak blijft vooralsnog onopgelost.

Referenties

Cohen, A.S., Dinzeo, T.J., Nienow, T.M., Smith, D.A., Singer, B., Docherty, N.M., 2005. Diminished Emotionality and Social Functioning in Schizophrenia. J Nerv Ment Dis, 193, 796-802.

Rathod, S., Kingdon, D., Smith, P., Turkington, D., 2005. Insight into schizophrenia: the effects of cognitive behavioural therapy on the components of insight and association with sociodemographics--data on a previously published randomised controlled trial. Schizophrenia Research, 74, 211-219.

Startup, M., Startup, S., 2005. On two kinds of delusion of reference. Psychiatry Res, 137, 87-92.