Nieuwsbrief 1

17 februari 2006

Redactioneel

Nog geen abonnement op deze nieuwsbrief? Meld je aan bij www.gedachtenuitpluizen.nl Het registreren is kosteloos. Als u de nieuwsbrief als documentfile ontvangt kunt u de links volgen door de Ctrl toets ingedrukt te houden en de link aan te klikken. Stuur deze nieuwsbrief (Forward) door naar mogelijk geïnteresseerde anderen.

Vacaturemelding

De afdeling psychiatrie van het UMCG gaat sterk uitbreiden. Ook op het psychosencluster is daardoor vacatureruimte ontstaan. Vooreerst is dit 18 uur maar op heel korte termijn wordt dat waarschijnlijk proportioneel meer. We gaan ook nog een dagbehandeling opzetten waarvoor weer extra formatie ingezet moet worden. Wie belangstelling heeft, GZ psycholoog is (of wordt) en met toewijding met psychotische patiënten wil werken of werkt: solliciteer of informeer. Op de site: http://www.umcg.nl/azg/nl/werken/6315/61464/61588/ Of bel met Maurits Vester, 050-3619138.

Doelgerichte cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie bereikt de uitkomsten die zij als doel stelt. Veel trials in het begin van het onderzoek naar de effecten van cognitieve gedragstherapie bij psychose, richtten zich expliciet op het terugdringen van positieve symptomen. Rector en Beck vonden als eersten geen effecten op psychose, maar wel gunstige effecten op depressie en negatieve symptomen. Bij nadere inspectie bleek hun therapie zich ook sterk te richten op schema’s bij depressie en op activering door middel van activity scheduling. Recent zien we meer publicaties gericht op specifieke uitkomsten.

Cognitieve gedragstherapie en dakloosheid

Zojuist is een pilotstudy verschenen met 4 patiënten over cognitieve gedragstherapie en dakloosheid (Maguire, 2006). The inclusiecriteria waren alcohol of drugsmisbruik, dakloosheid (sleeping rough = buitenslapen) en problemen bij het verweven van een plek in een hostel in Southampton, United Kingdom. Excessief alcoholgebruik, geweld tegen zichzelf anderen of eigendommen, gevangenisstraffen waren kenmerken van de groep. Het programma omvatte drie niveaus van cognitieve gedragstherapie:

1. training van de staf om met dit model te werken
2. continue supervisie bom continuïteit en consistentie van het programma te garanderen
3. individuele probleemformulering en cognitieve gedragstherapie

De groep verbleef in een huis gedurende de interventie. De resultaten toonden een afname van diefstallen, geweld en alcoholconsumptie bij alle vier patiënten. De zelfbeoordeelde self-efficacy nam een beetje toe voor alle patiënten. De staf beoordeelde de patiënten als meer effectief, minder hopeloos en minder gespannen.

Cognitieve gedragstherapie en werk

Het Indianapolis Vocational Intervention Program is gericht op rehabilitatie kwesties bij werk en schizofrenie. Het artikel bevat nog geen uitkomsten, behalve de beschrijving van twee cases. Het artikel beschrijft de ontwikkeling van een behandelhandleiding voor groepen van 4 tot 6 patiënten met uiteenlopen onderwijsniveaus (Davis et al., 2005). Het programma is gebouwd rond vier A’s:

1. Aware van disfunctionele gedachten
2. Answer disfunctionele cognities met meer constructieve helpende gedachten
3. Act op grond van de helpende gedachten
4. Accept dat perfectie niet haalbaar is

De interventie kent een groepsgedeelte met acht zittingen en een individueel behandelgedeelte. In de groep komen aan de orde

1. denkfouten over werk
2. het beïnvloeden van self-defeating gedachten
3. barrières bij werk en probleem oplossen
4. omgaan met emoties
5. het accepteren en leren van feedback
6. effectieve expressie van gedachten en gevoelens
7. beschouwen van beperkingen en capaciteiten
8. succes managen

In de cases komt Bill naar voren als iemand met het behandelaccent op het veranderen van paranoïde gedachten ten opzichte van collega’s en Dan is iemand die zich richt op het hanteren van angst en depressieve gestemdheid op de werkplek. Beide patiënten boekten vooruitgang.

Cognitieve gedragstherapie in de prepsychotische fase

Een pilot met 12 mensen is gedaan met behulp van cognitieve gedragstherapie aangevuld met psycho-educatie, sociale vaardigheidstraining, cognitieve remediatie van aandacht en geheugen en multigezinstherapie (Bechdolf et al., 2005). De effecten waren een afname van de prodromale verschijnselen en een verbetering in het sociaal functioneren. Geen van de deelnemers maakte de overgang naar psychose door.

Een nette gerandomiseerde studie komt uit Manchester (Morrison et al., 2004). 58 Patiënten met een ultrahoog risico op psychose zijn gerandomiseerd in CBT versus standaardzorg (TAU). Alle behandelingen duurden 6 maanden en de mensen werden maandelijks vervolgd tot 12 maanden.

De TAU groep kent na 12 maanden 22% overgangen naar psychose op grond van PANSS scores; 30% gebruikt antipsychotische medicatie en 26% krijgt de diagnose schizofrenie.

De CBT groep kent na 12 maanden 6% overgangen naar psychose op grond van PANSS scores; 6% gebruikt antipsychotische medicatie en 6% verwerft de diagnose schizofrenie.

Cognitieve gedragstherapie lijkt dus eveneens effectief om mensen te helpen de overgang naar een psychose te voorkomen. Dit zal een belangrijke ontwikkeling vormen in de komende jaren. De workshop van Valmaggia en Morris op 17 maart aanstaande behandelt dit onderwerp. Meldt u snel aan op http://www.vgct.nl/site307/index.jsp?USMID=159&MID=906 , want vol=vol.

Cursus en workshop agenda

Van april tot en met juni 2006 is er een cursus ‘Gedachten Uitpluizen – cognitieve gedragstherapie bij stemmen en achterdocht’ onder licentie van het Kenniscentrum Schizofrenie Nederland. Cursusinformatie en inschrijving kunt u vinden op www.kenniscentrumschizofrenie.nl onder het tabblad scholing.

Op 17 maart organiseert de sectie Schizofrenie en Psychose van de Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve Therapie een workshop van Lucia Valmaggia en Eric Morris. De workshop gaat in op cognitieve gedragstherapie bij mensen met prodromale symptomen voor de eerste episode en cognitieve gedragstherapie bij een eerste episode patiënt. De spreektaal in Engels en de workshop is voor gevorderde therapeuten.

Op 9 juni organiseert dezelfde sectie een beginnerworkshop cognitieve gedragstherapie bij psychose door Evelien Kooijmans, De workshop is voor cognitieve gedragstherapeuten met weinig ervaring met psychotische stoornissen, die in korte tijd willen kennismaken met de methode en werkwijzen bij de behandeling.

Beide workshops worden gegeven in het verenigingsgebouw van de VGCt, Maliebaan 50b te Utrecht. Intekenen voor een of voor beide workshops kan op de website van de VGCt op http://www.vgct.nl/site307/index.jsp?USMID=159&MID=906

Op de vrijdagen 10 en 24 maart en 7 en 21 april 2006 organiseert het Instituut voor Rationele Therapie te Nijmegen organiseert een sterk op de praktijk toegesneden cursus voor therapeuten die werken met cliënten die in hun dagelijkse leven in sterke mate gehinderd worden door hallucinaties en wanen. Hoewel in deze cursus de veel voorkomende auditieve hallucinaties, het horen van stemmen, centraal staan, zal ook aandacht besteedt worden aan andere vormen van hallucinaties, zoals visuele, en aan wanen, in combinatie met hallucinaties. Zowel individuele als groepsbehandeling komen aan bod.
De docent is Ben Steultjens. De cursus wordt gegeven in de Goffertboerderij, Goffertweg 17, 6532 AA Nijmegen van 9:30 uur tot 16:30 uur. De kosten bedragen € 650,00 inclusief lunch. VGCt-erkenning (25 uur nascholingscursus) wordt aangevraagd. Het secretariaat is telefonisch bereikbaar op dinsdag, woensdag en donderdag van 10.00 tot 13.00 uur.

Referenties:

Bechdolf, A., Veith, V., Schwarzer, D., Schormann, M., Stamm, E., Janssen, B., Berning, J., Wagner, M., Klosterkotter, J., 2005. Cognitive-behavioral therapy in the pre-psychotic phase: an exploratory study. Psychiatry Res, 136, (2-3) 251-255.

Davis, L.W., Lysaker, P.H., Lancaster, R.S., Bryson, G.J., Bell, M.D., 2005. The Indianapolis Vocational Intervention Program: a cognitive behavioral approach to addressing rehabilitation issues in schizophrenia. J Rehabil Res Dev, 42, (1) 35-45.

Maguire, N., 2006. Cognitive behavioural therapy and homelessness: A case series pilot study. Behav Cogn Psychotherapy, 34, 107-111.

Morrison, A.P., French, P., Walford, L., Lewis, S.W., Kilcommons, A., Green, J., Parker, S., Bentall, R.P., 2004. Cognitive therapy for the prevention of psychosis in people at ultra-high risk: Randomised controlled trial. Br J Psychiatry, 185, 291-297.