Nieuwsbrief 1

21 maart 2006

EMOTIE en de AMYGDALA

Redactioneel

Nog geen abonnement op deze nieuwsbrief? Meld je aan bij www.gedachtenuitpluizen.nl Het registreren is kosteloos. Als u de nieuwsbrief als documentfile ontvangt kunt u de links volgen door de Ctrl toets ingedrukt te houden en de link aan te klikken. Stuur deze nieuwsbrief (Forward) door naar mogelijk geïnteresseerde anderen.

De amygdala

Bij emoties speelt de amygdala (amandelkern) een belangrijke rol. Deze kern bevindt zich aan het einde van de hippocampus ter hoogte van het slaapbeen.

Schizofreniepatiënten hebben problemen bij het omgaan met emoties. Dit geldt voor de herkenning van emoties in de mimiek bij anderen, te sterke of te zwakke emoties en het adequaat omgaan met sociale situaties waarin emoties een rol spelen. Zowel de iput kant van het emotiecentrum als de output kant van de emoties vertonen tekortkomingen. De waarneming en verwerking van emoties gewaarwording bestaat uit drie functies:

1. identificatie van de emotionele waarde van een stimulus
2. de productie van een emotionele staat in het lichaam
3. het reguleren van de emotie in gedrag

In de hersenen vinden we deze drie functies in twee neuronale circuits terug (Shayegan and Stahl, 2005):

Een ventraal (buikzijde van de hersenen) systeem is belangrijk bij de appraisal (eerste emotionele waardering van de stimulus in prettig of onprettig) en identificatie van de stimulus, het oproepen van een emotionele respons en regulatie van de emotie op het niveau van het autonome zenuwstelsel. Dit systeem bestaat uit de ventrolaterale prefrontale cortex, de orbito frontale cortex, de ventraal anteriore cingulate cortex, de amygdala, insula, thalamus, ventraal striatum en de hersenstam.

Een dorsaal (rugzijde/ buitenkant van de hersenen) systeem wijst de benodigde cognitieve capaciteit toe om de emotionele reactie te bestendigen en het gedrag zo af te stemmen dat omgevingsvereisten en interne doelen met elkaar verbonden worden. Dit dorsale subsysteem bestaat uit de dorsolaterale prefrontale cortex, de dorsomediale prefrontale cortex, de dorsale anteriore cingulate cortex en de hippocampus.

Bij sommige patiënten is er het onvermogen om het ventrale systeem te activeren. Zij voelen niets bij emotionerende gebeurtenissen. Bij paranoïde patiënten is er wel een emotionele respons, maar een onderactief dorsaal systeem, waardoor de emotionele stimuli niet adequaat behandeld kunnen worden. Een voortdurende emotionele arousal zonder adequate handelingen of secundaire beoordeling van de situatie kenmerkt dan het klinisch beeld.

 Bij schizofrenie patiënten wordt gevonden dat de amygdala en de hippocampus aan beide zijden verkleind is (Velakoulis et al., 2006). Patiënten met een eerste episode schizofrenie hebben een verkleinde hippocampus aan de linkerzijde, terwijl schizofreniforme patiënten (helemaal aan het begin van de eerste episode) normale amygdala en hippocampus hebben. Ook mensen die nog geen psychose hebben, maar een ultrahoog risico voor psychose hebben een normale amygdala en hippocampus. Dit onderzoek toont dus dat de verandering pas echt beginnen na de aanvang van de psychose.

Cursus en workshop agenda

Van april tot en met juni 2006 is er een cursus ‘Gedachten Uitpluizen – cognitieve gedragstherapie bij stemmen en achterdocht’ onder licentie van het Kenniscentrum Schizofrenie Nederland. Cursusinformatie en inschrijving kunt u vinden op www.kenniscentrumschizofrenie.nl onder het tabblad scholing.

Op 9 juni organiseert dezelfde sectie een beginnerworkshop cognitieve gedragstherapie bij psychose door Evelien Kooijmans, De workshop is voor cognitieve gedragstherapeuten met weinig ervaring met psychotische stoornissen, die in korte tijd willen kennismaken met de methode en werkwijzen bij de behandeling.

De workshop wordt gegeven in het verenigingsgebouw van de VGCt, Maliebaan 50b te Utrecht. Intekenen voor de workshop kan op de website van de VGCt op http://www.vgct.nl/site307/index.jsp?USMID=159&MID=906

Referenties:

Shayegan, D.K., Stahl, S.M., 2005. Emotion processing, the amygdala, and outcome in schizophrenia. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry, 29, (5) 840-845.

Velakoulis, D., Wood, S.J., Wong, M.T., McGorry, P.D., Yung, A., Phillips, L., Smith, D., Brewer, W., Proffitt, T., Desmond, P., Pantelis, C., 2006. Hippocampal and amygdala volumes according to psychosis stage and diagnosis: a magnetic resonance imaging study of chronic schizophrenia, first-episode psychosis, and ultra-high-risk individuals. Arch Gen Psychiatry, 63, (2) 139-149.