Nieuwsbrief 30

15 oktober 2006

Affect en beliefs

De psychologie van de achtervolgingswaan is nog niet eenduidig. Bentall e.a. veronderstellen dat achtervolgingswaan gekarakteriseerd wordt door een self-serving bias om de zelfwaardering veilig te stellen ¹. De self-serving bias bestaat uit de tendens om succes aan jezelf toe te schrijven en falen aan anderen of de omstandigheden. De Londense groep rond Garety en Freeman veronderstelt dat het niet geldt voor alle mensen met achtervolgingswaan. Freeman gaat er van uit dat er subgroepen zijn met depressieve wanen en met grandioze wanen en dat deze zich bedienen van een andere attributiestijl ².

Bij een groep van 71 mensen met een niet-affectieve psychose zijn vragenlijsten afgenomen over waanovertuigingen, depressie en attributiestijl ³. Er werden drie hypothesen getoetst:

1. de mensen met achtervolgingswaan vormen grandioze en depressieve subgroepen
2. achtervolgingswaan plus depressie vertoont een depressieve attributiestijl
3. achtervolgingswaan met grandioze wanen vertoont een self-serving attributie stijl

De resultaten waren dat er inderdaad subgroepen bestonden. De achtervolgingsgroep bestond uit totaal 37 mensen. 7 waren uitsluitend paranoïd; 6 uitsluitend grandioos en 13 uitsluitend depressief. 2 waren grandioos en paranoïd, 23 depressief en paranoïd; 5 hadden alle kenmerken en waren depressief en grandioos en paranoïde.

De paranoïd-depressieve groep kenmerkte zich door een externaliserende attributiestijl voor positieve gebeurtenissen (zoals depressieven doen) en een omgekeerde self-serving bias (zoals depressieven ook al doen), maar geen internaliserende stijl voor negatieve gebeurtenissen.

De paranoïd-grandioze groep kenmerkte zich door een externaliserende stijl voor negatieve gebeurtenissen, maar hadden geen self-serving bias.

Paranoia zonder depressie of grandiositeit is niet geassocieerd met een bepaalde attributiestijl.

De implicaties voor de behandeling zijn dat niet alle patiënten met achtervolgingswaan ook een externaliserende stijl van attribueren hebben. De meerderheid in de studie had geen defensieve stijl en was gewoon depressief. Om die reden lijkt een recht-toe-recht-aan aanpak van de sombere stemming geïndiceerd. De ‘normale emotie processen’ aanpak van Freeman is goed voor de meerderheid van de patiënten. Mogelijk veroorzaak het achterdochtige geloof de depressie en kan een rechtstreekse aanpak van de achterdochtige gedachten ook de stemming beïnvloeden. Anderzijds is er een kleine groep die anders in elkaar zit en die dus in een formuleringsgestuurde aanpak noodzakelijk om recht te doen aan de verschillende subtypen bij paranoïde wanen.

Redactioneel

Nog geen abonnement op deze nieuwsbrief? Meld je aan bij www.gedachtenuitpluizen.nl Het registreren is kosteloos. Als u de nieuwsbrief als documentfile ontvangt kunt u de links volgen door de Ctrl toets ingedrukt te houden en de link aan te klikken. Stuur deze nieuwsbrief (Forward) door naar mogelijk geïnteresseerde anderen.

Congres en cursus agenda

Het tweede nationale schizofrenie congres van het kenniscentrum Schizofrenie Nederland is gepland op donderdag 23 november 2006 te Zwolle. Klik hier of op de afbeelding hierboven voor meer informatie (CTRL + klik vanuit een Wordbestand).

Op de najaarsconferentie van de Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve therapie wordt op vrijdag 10 november een symposium georganiseerd ‘Een uitdaging voor de gedragstherapeut’ over nieuwe ontwikkeling in de cognitieve gedragstherapie bij psychose. Het voorlopig programma staat op onderstaande internetpagina.

http://www.vgct.nl/_site307/images/PROGRAMMA_VRIJ_BOEK_20060.pdf

Ben Steultjens verzorgt weer een bijscholingscursus: Psychologische behandeling van auditieve hallucinaties. Het Instituut voor Rationele Therapie te Nijmegen organiseert een sterk op de praktijk toegesneden cursus voor therapeuten die werken met cliënten die in hun dagelijkse leven in sterke mate gehinderd worden door hallucinaties en wanen. Hoewel in deze cursus de veel voorkomende auditieve hallucinaties, het horen van stemmen, centraal staan, zal ook aandacht besteed worden aan andere vormen van hallucinaties, zoals visuele, en aan wanen, in combinatie met hallucinaties. Zowel individuele als groepsbehandeling komen aan bod.

Docent	drs. Ben Steultjens
Data	4 Vrijdagen van 9.30 tot 16.30: voorjaar 2007
Locatie	De Goffertboerderij, Goffertweg 17 6532 AA Nijmegen
Kosten	€ 650,00 inclusief lunch
Erkenning	VGCt-erkenning (25 uurs nascholingscursus) wordt aangevraagd
Inlichtingen	Instituut voor Rationele Therapie, Fransestraat 83 6524 HX Nijmegen. Telefoon: (024) 323 24 36. Het secretariaat is telefonisch bereikbaar op dinsdag, woensdag en donderdag van 10.00 tot 13.00 uur.

Referenties

1. Bentall RP, Corcoran R, Howard R, Blackwood N, Kinderman P. Persecutory delusions: a review and theoretical integration. Clin Psychol Rev Nov 2001;21(8):1143-1192.

2. Freeman D, Garety P, Fowler D, Kuipers E, Dunn G, Bebbington P, Hadley C. The London-East Anglia randomized controlled trial of cognitive- behaviour therapy for psychosis. IV: Self-esteem and persecutory delusions. Br J Clin Psychol 1998;37(Pt 4):415-430.

3. Jolley S, Garety P, Bebbington P, Dunn G, Freeman D, Kuipers E, Fowler D, Hemsley D. Attributional style in psychosis-The role of affect and belief type. Behav Res Ther Jan 22 2006.