Door Paul de Bont en Eva Tolmeier
Slaapproblemen zijn een veelvoorkomend probleem bij mensen die last hebben van psychose ervaringen zoals stemmen en overmatige achterdocht. Dit is niet verrassend, aangezien onderzoek laat zien dat slaaptekort een rol speelt bij het ontstaan en in stand blijven van psychoseklachten. Het ervaren van negatieve emoties komt in onderzoek naar voren als een mechanisme in de relatie tussen slaaptekort en overmatige achterdocht. Echter zijn er nog verschillende andere mechanismen die mogelijk een rol spelen zoals moeite hebben om emoties te verdragen en dissociatie. De huidige studie deed daarom een experiment om deze mechanismen te onderzoeken.
58 studenten zonder slaapproblemen of mentale problemen (op het moment van de studie of in het verleden) ondergingen zowel een nacht met slaaprestrictie (maximaal 4 uur slaap) als een nacht met normale slaap (minimaal 7 uur). Deelnemers ondergingen één van deze strategieën in de eerste week en de andere strategie in de tweede week, zodat hun slaappatroon tussentijds weer kon normaliseren. De hoeveelheid slaap werd objectief gemeten met een smartwatch of een app. Deze methode is voor 86% betrouwbaar gebleken bij het detecteren van slaap en wakker zijn. Er werd gekeken naar verschillende psychose ervaringen en mechanismen met behulp van vragenlijsten.
Gemiddeld genomen sliepen deelnemers 8 uur in de normale slaapconditie en 3 uur en 45 minuten in de slaaprestrictieconditie. Slaaptekort hing samen met toename in negatieve affecten (d = 0,77), affectintolerantie (d = 0,45) en dissociatieve ervaringen (d = 0,43). Daarnaast hing slaaptekort samen met een toename in paranoia (d = 0,44), hallucinaties (d = 0,55), cognitieve desorganisatie (d = 0,25), anhedonie (d = 0,26) en distress die samenhing met deze ervaringen (d = 0,39). Er werd geen significante verandering gevonden in grootheidswanen.
De volgende mechanismen kwamen naar voren:
- Dissociatie verklaarde bijna de helft van het effect van slaaptekort op overmatige achterdocht (46% van de relatie).
- De combinatie van dissociatie, negatieve emoties en moeite met het verdragen van emoties verklaarde 89% van het effect van slaaptekort op achterdocht.
- Dissociatie verklaarde gedeeltelijk het effect van slaaptekort op hallucinaties (38,5% van de relatie).
De bevindingen laten zien dat verschillende mechanismen een rol spelen in de toename van psychose ervaringen na slaaptekort. Hoewel het onderzoek is uitgevoerd bij een niet-klinische groep en het ging om een toename in psychose ervaringen onder de klinische drempel, benadrukken de bevindingen het belang van aandacht voor slaapproblemen en processen zoals dissociatie en emotieregulatie binnen therapieën voor mensen met psychose ervaringen.
